THE HUMAN AGENDA

JAN HAGEDOORN

Wat speelt er vandaag in de bouwsector?

Jan: “Toch wel corona, omdat we in heel veel bestaande en bewoonde woningen werken. Dat is op dit moment onze uitdaging. Wat er daarna gaat gebeuren met de anderhalvemetereconomie weet ik niet, maar we zullen er nog wel even mee te maken hebben. We hoeven elkaar geen handen te geven of te zoenen de komende tijd.”

Pas jij je bedrijfsvoering hierop aan?

“Ik denk dat teruggaan naar normaal nog niet aan de orde is, want de kans dat we nog een keer een pandemie of een tweede golf zullen krijgen is zeker een mogelijkheid. Daar moet je toch rekening mee houden. Hoe gaan we daarmee om? Tot die tijd moeten we in ieder geval proberen zo normaal mogelijk te blijven werken en leven.”

Het vraagt flexibiliteit en innovativiteit van de bouwsector. Denk je dat de bouw flexibel genoeg is om mee te bewegen?

“De bouw heeft laten zien heel flexibel te zijn. Het is immers een van de weinige sectoren die gewoon normaal heeft doorgedraaid. Op het stukje bewoonde woningen na dan. Het was voor ons een uitdaging om daar een complete en veilige invulling aan te geven.”

Hoe passen jullie je aan aan verschillende marktomstandigheden?

“Dat is natuurlijk het geheim van de smid he! Dat ga ik niet zomaar vertellen.”

Het leek soms alsof jullie tegen de richting in zwommen. Klopt dat, en doen jullie dat nog steeds?

“Je weet van tevoren nooit wat de resultaten van bepaalde keuzes zijn. Achteraf is het heel makkelijk om te zeggen dat je iets wel of niet goed gedaan hebt. Maar ik wil niet stellen dat er een duidelijke visie achter zit. Gewoon kansen pakken!” 

Waarom doe je de dingen zoals je ze doet?

“De bouw is de mooiste sector die er is. Je mag de hele dag door met andere mensen mooie dingen maken op verschillende locaties. Het blijft een uitdagend en heel vrij vak. De bouw is van oudsher een heel hiërarchisch gestel maar als je het bedrijf een beetje leuk en vrij organiseert, kan iedereen heel fijn functioneren en zijn steentje bijdragen. Dat is  een van de aantrekkelijke aspecten van de bouwsector en volgens mij nog onderbelicht. Het is heel breed, heel wisselend en gewoon een prachtig vak. Klaar.”

Hoe richt jij het bedrijf in om mensen vrijheid te geven?

“Kijk, het grote nadeel van vrijheid is verantwoordelijkheid. Maar er zijn bepaalde mensen die dat aantrekt en boeit. Het is daarom ook het mooiste als ze hier jong starten. Dan hoeven ze niet te wennen en is het allemaal vanzelfsprekend.”

Op welke manier heb jij als ondernemer van anderen geleerd?

“Iedereen heeft zijn eigen manier van informatie vergaren en daar invulling aan geven. Ik zit natuurlijk in een familiebedrijf dus dan heb je altijd wel een vangnet. Dat maakt ook een verschil. Sowieso is de hiërarchie in een familiebedrijf minder en zijn we best flexibel.”

Wat voorzie je de komende 5 tot 10 jaar voor de bouw?

“Dat we wel een keer de transitie moeten maken naar minder traditioneel werken. Door corona hebben we geleerd dat videobellen ook een prima manier is om te overleggen. We gaan ineens heel efficiënt met onze tijd om. Dat gaat misschien ook wel druk geven; om het nog efficiënter in te richten, meer te automatiseren en sneller te bouwen en dus werken. Dat moet ook, want ik heb het idee dat er steeds minder arbeidskrachten zijn.”

Verwacht je op dat vlak een uitdaging?

“Ik denk dat de instroom van vakmensen zeker een grote uitdaging is voor de hele sector. Voor de kantoorbanen zal het makkelijker gaan, maar echte vakmensen vinden kan nog wel eens lastig worden. Of we kunnen groeien als bedrijf hangt er echt vanaf of er mensen beschikbaar zijn en of die mensen de juiste opleidingen en trainingen hebben gedaan.”

Een bedrijf is niks waard zonder mensen, maar toch is er schaarste. Is dit een opgave voor de bouwsector?

“Nu al laten zien dat we veel meer ons best doen om de mensen te behouden. Er is altijd meer aanbod geweest dan vraag. De vraag is constant gebleven, maar ik kan nu niet zeggen dat ik mijn vacatures gelijk heb ingevuld. En dat had ik niet verwacht.”

Hoe lossen we dat op? Denk je dat je arbeid kunt vervangen?

“Vervangen lukt niet natuurlijk, want het reparatie- en onderhoudswerk is gewoon heel arbeidsintensief. Als je dat wilt automatiseren, maak je toch veel kosten. Zeker in verhouding met de nog relatief lage arbeidskosten in Nederland.” 

Wat heb je van deze periode opgestoken?

“We hebben van de huidige crisis geleerd dat je een betere balans moet hebben tussen bewoonde en onbewoonde woningen. Werkzaamheden in renovatie en nieuwbouw hebben makkelijker doorgang gevonden dan de bewoonde woningen. Hoewel de bewoonde bouw onze specialiteit blijft, moeten we toch op zoek naar een balans. We hebben daar het hardst moeten ingrijpen en dat had met name invloed op de flexibele schil.”

Hoe is dat met ontslagen gegaan?

“Omdat deze crisis korter is dan de andere, lijkt het einde wat meer in zicht. We hebben niet iedereen tegelijk eruit gegooid, zeker niet.”

Kennis of soft skills?

“Voor sommige werkzaamheden moet je natuurlijk bouwkundige kennis, ofwel een basisopleiding hebben. Maar met de opleidingsmogelijkheden die we kennen, gaat het veel sneller en kun je mensen veel intensiever en gerichter opleiden of trainen. Ook online zie je steeds meer opties. De zij-instromers zijn vaak wel supergemotiveerd en kunnen kennis daardoor veel sneller oppikken.”

Welke persoonlijke kwaliteiten dragen bij aan het succesvol zijn in de bouw?

“Een voorliefde voor techniek, maar ook de menselijke factor. Dit wordt steeds belangrijker. Die verandering is – zeker voor de jongere generatie – essentieel.” 

Welke ontwikkelingen verwacht je voor de sector?

“We gaan het anders organiseren. Bijvoorbeeld prefabriceren en automatiseren zijn twee belangrijke factoren. De bouw is niet heel vooruitstrevend als het gaat om innoveren. We halen er nog niet uit wat er in zit. Zo zijn we als sector nog te veel 2D-georiënteerd. Als we nou alle printers van kantoor weggooien, dan zou het 3D-denken misschien gestimuleerd worden. Maar verandering is moeilijk.”

Lopen jullie zelf wel voor?

“Ja en dat heeft me al veel opgeleverd, hoewel we er wat vroeg bij waren. Veel partijen waren er nog niet aan toe en konden er niet mee omgaan. Het is heel makkelijk gezegd om meer met 3D te werken, maar die computers zijn enorm zwaar. Als je een model goed wilt gebruiken, dan kan dat niet op de laptop.”

Denk je dat de sector over pak ‘m beet twintig jaar om is?

“Daar ga ik wel vanuit. Wat betreft automatiseren komt dat vast goed, ook al gaat dat nu wat langzaam. Op een gegeven moment zullen we in een gebouw of model lopen met een VR-bril en weet de timmerman precies wat hij moet doen. Het wordt allemaal makkelijker. Je haalt er meer fouten uit en hebt een veel beter overzicht.”

Jan Hagedoorn
Coen Hagedoorn 

Worden soft skills dan volgens jou belangrijker?

“Als het kennisgedeelte wordt opgepakt door automatisering, dan worden soft skills absoluut belangrijker.”

Is kennis nog macht?

“Het is nu meer: kennis delen is macht. We hebben zoveel informatie tot onze beschikking dat we ervoor moeten zorgen dat dit bij elkaar wordt gebracht. Kennis delen en zorgen dat iedereen weet waar het beschikbaar is, is een van de uitdagingen. Het gebeurt al meer dan voorheen, ook omdat er hele andere samenwerkingsvormen zijn die vroeger niet mogelijk waren. We zijn veel meer partners geworden en bespreken dingen open met elkaar.”

Verwacht je over 10 jaar dat de bouw meer samenwerkt?

“Minder foutkosten is een van de redenen om meer te gaan samenwerken met vaste partijen. Je moet de onzekere factor uitschakelen en een daarvan is wel met partners. Ik denk dat er steeds minder aanbesteed zal worden.”

Hoe gaan jullie prefabricatie bijvoorbeeld inzetten in de renovatie?

“Het heeft te maken met een stukje beleving en of dat past bij de verwachtingen van de klant. Een prefab badkamer ziet er al heel anders uit dan vroeger. Het wordt allemaal steeds makkelijker en we zijn daar zeker mee bezig. Maar prefabriceren werkt natuurlijk goed als je veel van hetzelfde maakt. Nu zijn er zoveel typen woningen en maten in badkamers dat het nooit precies past. Maatwerk blijft. Om binnen prefabricage toch maatwerk te kunnen leveren heb je dus automatisering nodig, zodat je snel kunt meten en aanpassen.”

Wat wil je meegeven aan de jongere generatie?

“De volgende generatie moet zoeken naar de juiste balans tussen werk en privé. Hoe gaan we werken en recreëren op de juiste manier met elkaar combineren? Dat is een grote uitdaging.”

Heb je nog een tip?

“Dat ze bij Coen Hagedoorn komen werken, haha. En ze moeten hun mobieltjes een keer uitzetten. We staan constant aan en zijn alsmaar in contact met alles en iedereen. Af en toe moet je even uit kunnen staan. Je moet echt de juiste balans vinden tussen werk en plezier om optimaal te kunnen presteren.”

Houd jij je veel bezig met duurzaamheid?

“Duurzaam is een duur woord geworden als je de circulaire economie er op na mag slaan. Daar liggen denk ik nog wel wat uitdagingen. Ik ben zelf gematigd enthousiast, want als je duurzaam wilt zijn moet je heel veel investeren. Vaak blijkt het dat er per saldo meer energie ingaat dan het oplevert. Dus ik ben lichtelijk teleurgesteld in de technische mogelijkheden. En begrijp me niet verkeerd: ik ben altijd een voorstander geweest en heb alles geprobeerd. Zonnepanelen, een elektrische auto, maar het is teleurstellend dat het op de lange termijn niet duurzaam genoeg is. Daarom blijven we verder zoeken en ontwikkelen.”

Wat dan wel?

“Je moet meer kwaliteit leveren, dat blijft langer bestaan. Daar kan duurzaamheid niet tegenop. De duurdere gebouwen van vroeger bestaan nog steeds. Als je het te klein en goedkoop uitvoert, moet je het eerder opknappen. Je kunt voor recyclebaar karton kiezen wanneer je een huis gaat bouwen, maar je kunt ook materiaal kiezen dat lang goed blijft. Neem bijvoorbeeld beton: niet heel milieubewust, maar wel degelijk kwalitatief.”

Hoe investeert Coen Hagedoorn in haar mensen?

“We zijn bezig met opleidingen met onze partners, maar ook intern. Hier maken we zoveel mogelijk tijd voor vrij en zorgen ervoor dat we een diversiteit aan opleidingen aanbieden. Je moet mensen ook keuzes geven. Een school mag ik ons officieel nog niet noemen, maar we hebben wel trainingen en cursussen en diverse samenwerkingen met partijen waar we andere trainingen geven. Building Heroes bijvoorbeeld.”

Geloof jij dat er behoefte is aan verschillende typen mensen met andere competenties?

“Nee, niet bij ons type bedrijf. We hebben al een representatief, divers team en ik ben daar wel tevreden over. Alleen wil je de mensen wel blijven uitdagen en de mogelijkheid geven om zich nog breder te oriënteren of op te leiden binnen de sector.”

Je werkt bij een familiebedrijf. Dus je hebt wel echt aandacht voor de mensen?

“Zeker. Met kerst hebben we bijvoorbeeld alle families over de vloer, maar dat wordt nu met corona wel een uitdaging. Hoe ga je daar in de toekomst mee om? We waren gewend om op vrijdagmiddag samen een borrel te drinken. Samen zijn, samen werken en samen plezier maken is onderdeel van onze cultuur en dat is heel belangrijk, het is een van de binders. Met grote trots kijken we naar onze bedrijfsfotoboeken en portretten.”

Er werkt zo’n zevenhonderd man bij jou. Ken je nog steeds iedereen?

“Ik moet eerlijk toegeven dat het boven de 250 man wel een stukje moeilijker werd, maar ik ken er wel veel. Idealiter zie ik iedereen tijdens het sollicitatietraject even kort, dat lukt helaas niet meer. Het is ook een van de keuzes die we hebben gemaakt: decentraal en vanuit kleine teams werken.”

Hoe verkoop je de sector aan anderen?

“Nu is de perfecte tijd om dat te doen, omdat er meerdere sectoren om ons heen aan het rammelen zijn. Er ligt nu een kans om iedereen te motiveren en te laten zien hoe mooi ons vak is. Je mag dingen maken met veel verschillende mensen, het is heel divers. Ik heb even geen voor de hand liggend verkooppraatje paraat, maar het is gewoon een prachtige sector.”

Hoe geeft werken in de bouw voldoening?

“We zijn wel dienstverlenend, maar we maken ook nog steeds iets en dat is mooi. Dingen creëren samen met verschillende collega’s, partners, opdrachtgevers, adviseurs en noem maar op. Het is een dynamische branche. Het is wel gebleken dat samenwerking veel belangrijker is en dat het veel meer plezier oplevert. Streven naar rendement is een slechte motivatie. Als je met z’n allen voor plezier gaat, dan komt daar automatisch rendement uit voort.”

Deel jij onze visie om de bouw samen naar een hoger plan te tillen?

“Dan ben ik wel benieuwd wat het hogere plan voor jullie is.”

In het kort: duurzaamheid, inzetbaarheid van mensen en samenwerken.

“Het komt weer terug op wat ik bedoel met de balans tussen werk en privé. Duurzame inzetbaarheid, alles moet beter in balans zijn. We hebben daar als sector een uitdaging aan!”